Veys Aydin
VeysiAydin@gmx.de

 

NEWROZ, KURD, KAWA FIRDEWS 

 

 

 

 

 

Rpelek ji AHNAME ya FRDEWS

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Efsana Newroz Kawa gelek kevn e. Di pirtukn Zerdet wek Zand j cih girt ye. Nivskar ran y bi nav deng Frdews (940 1020 z.) di pirtuka xwe ya navdar AHNAME de behsa hilweandina serdestya zulmdar DEHAQ li darxistina cejna Newroz dike. Li gor irovevanan Dehaq mparatorya Babl Asur temsl dike, k 1000 sal geln ran bindest kirine.

 

Firdews di err dij Dehaq da qala gelek qehremanan wek Cemd, Ferdun, ku wek Med t nasn, dike.

 

Frdews dibje, Cemd kurr Tahmuras e. Ht (dw), teyr per guhdar w dikirin. Cemd digot, ez bi birqandina xda hatime xemilandin. Ez qiral mobed im.

 

Cemd hesin diheland 50 salan ek dikir. 50 saln din j titn din diafirand. Di 50 saln peyra 4 n, Amuzyan, nsaryan, Nesudyan Ahnuxyan kom kir. P w re bi hutan kerp da kirin qesr xan da avakirin. Di 50 saln din j aqut, almas derman afirand.

 

Htan text w ber bi asmana hildan. Mirov roja yekema meha Ferwardn li dora w dicivin cejnek proz dikin. Nav v cejn NEWROZ e. bi v away 300 sal b mirin, b siza derbas dibin.Ht j hatibun girdan.

 

 

Ev cejn wek d Kurd (Cejna Kurd) j t naskirin.

 

Cemd gew bû. badeta bo Xda red kir. d badet jib o xwe dixwest. Digot, min dinya bi dermanan rehet kir, da ku d mirin nexwe nema. Ji ber v yek rehma Xda j bi dr ket. Di nava 23 salan de mirov art j bi dur ketin.

 

Mardas, bav DEHAQ QIRAL EREBAN bû. Mirovek bawermend bû. Law w DEHAQ PEYWERESP, ango HEZARHESP , xudan 1000 hespan bû. bls w dixapne dibje, d w bi ya Dehak bike. Dibj ew bav w Mardas di korteka bexde bikuje. Rojek bls di ikl abazek xort de derdikeve huzura w. Wan deman xwarin gellek sade bûn xwarinn ajelan (heywanan) nebûn. Rojek bls j re dibje, bona xizmeta, k min ji te ra kirye, ka bihle, ez miln te ma bikim av ruy xwe t bidim. Dehaq caze did. Li ser v yek ji her milek w marek re derdikeve. Gelek pizik sihirbaz i dikin nakin, arak ji v re nabnin. bls xwe dike ikl pizikek t ba w. Pnyar dike, van maran bi mejy mirovan derman bike. Nt merama bls ew bû, k diny b mirov bike. Wan deman ran ji Yma, Yezdan , bi dûur diket. Tevlihevyek mezin hebû Artek die Erebistan daxwaz dike, da were li ser text qirl rûnê. Dehaq li ser v yek t ran. Yma direve 100 salan veart dimne. Car li n xuyan dike, l Dehaq w digre w bi birrek diperivne.

 

Dehaq 1000 salan hukum dajo. Bi w re hemu cinsn xerab neheq hukum dikin. Di v dem de bi aqil her du ken Yma, ango ehrnaz Arnewaz dileyze.

 

Ev marn li ser miln Dehaq roje du mejyn mirovn ciwan dixwe.

 

Du ranyn giranbiha bi navn Ermal Kirmal ku nav w y gelr PDN bû, bi hevra diwirin, ka w awa v zilmdary bi daw bnin. Xwe dikin abaz qirl, ango Dehaq li cem w dest bi kar dikin. Her roj divt du mêj b bikarann. L bel Ermal Pdn, her car mejyek mirov u mejyek pezek bi kar tnin. Xort din nakujin li jyan dihlin. Bi v away meh 30 xort xelas dibin. Pit jimara xortan digihje 200 ciwanan, wan bi hindek bizinan pezan dine ol an j y. Ji van xortn xelas dibin MILLET KURD diafire . Kurdan ji xwe re konan dikin b tirsa xwed li y dijn.

 

40 sal ber mirina xwe Dehaq di xewna xwe de Ferdun dibne. Arnewaz pnyar dike, k bang mobedan bike, ka ew i dibjin. Mobed 3 rojan ji tirsa nabjin, i li pya Dehaq heye. Roja 4an Dehaq tirs davje wan, k j re bjin, ka i li pya w heye. Yek ji mobedan bi nav ZREK dibje, Ferdun d t ji ser texta bixe. Ev Ferdun hn di zik dya xwe de ye. Ferdun d t bi cineheka ser w wek ser ga ye, te bikuje girde. Zrek dibje bav w Ferdun d ji hla Dehaq bte kutin. Bav Ferdun xwe bi lekek xwed dike. Dehaq d w lek j bikuje. Ji bona tola bav xwe hilde, d Ferdun j bi v cineh Dehaq bikuje. Dehaq li her der Ferdun digere. L Ferdun nay dtin. Fer, ango birqandina Yma t ser w. L bel Dehaq bav Ferdun, k nav Aptn bû, digre. Dya Ferdun Franak direve, xelas dibe. Kur xwe dispre gavan lek. Gavan 3 salan Ferdun bi r lek xwed dike. Firanak t kurr xwe digre die Hndustan, di hindek jderan de Zebelistan, paya Elburz. Li wir kurr xwe dide xelk w der, muhtemelen Haoma. Di v navber de Dehaq lek, ku nav w Purmaye bû, di parkek de dibne k dire. lek dikuje. Dema Ferdun dibe 16 sal ji y dadikeve t cem dya xwe. Li bav xwe Aptn, ku ji regeza Tahmuras qehreman e, dipirse. Firanak j re qala serhatya bav w dike. Li ser v yek Ferdun sond dixwe, d tola bav xwe hilde.

 

Di heman dem de hesinkar KAWA li dij Dehaq radibe. Ta w dema 16 kurn Kawa ji hla Dehaq hatine kutin Dehaq dawa kur w y 17mn dike. Kawa bi gellek tawanan Dehaq sucdar dike. Dehaq ditirse kur w l dibexiîne. Lbel daxwaz dike, ku Kawa daxuyanyek li ser birehmbûna mafperwerya Dehaq destnan bike. Dehaq v nake beyana amadekir didirne/diirne. Kawa berdilka xwe ya hesinkar wek alek dikne ser tra xwe bi pitgirn xwe re die ba Ferdun. Ferdun j ala Kawa dixemilne.

 

Du birayn Ferdun hebun. Nav yek Keyanu, y din Purmaye bû. Bi wan ra diewire bi dest hesinkaran cinehek ser ga dide kirin. Ferdun roja xordad bi birayn xwe ve bi r dikeve. Melek w di sihr de perwerde dike. Die Arwend pa Bexdad. T tenita qesra Dehaq. Li wir ken Yma dibne wan dio. Ev kean dibjin, Dehaq uye Hndustan, ku li wir sihran bike.

 

Kenderw, rvebir Dehaq y bajr, serdarya Ferdun qebul dike dikeve bin hukm Ferdun. Dehaq vedigere ri dibe ser qesra xwe. Hemu kes xwe j bi dur dixin. L bel bi wersek 60 p dirj hildike bi diz dike dikeve qesr. Ferdun bi w cinneh le dixe. L bel melek Sero eyan dibe dibje w nekuje, w li yay Demawend girde.

 

Efsane nivsek din y binav Mucml heman efsaney nzk Frdews bi awayek hindek nav din pk kirye. Dehaq Ereb nz 1000 salan hukum ajotye. Gellek neheq zilimdar kirye. Li ser miln w du ejderha peyda bune. Van ejderhan her roj daxwaza xwarina mejyn du xortan kirine. Pit 700 salan hikumarya Dehaq ermal Krmal (Pdn) her roj di una mejy xortek mejy pezek daye ejderhan. Bi v away gellek ciwan xelas bune. Ermal Krmal wan xortan andine çy ji wan MILLET KURD buye.

 

Ferdun Dehaq girtye il salan bi hotirek ve girdaye li dinyay w gerandye riswa kirye. Pa w birye yay Demawend di ikeftek de girdaye.

 

Gor Mucml ejderhayn li ser miln Dehaq her yek 3 ser 6 avn wan hebûne.

 

Bi v kurt efsan cejna we ya Newroz proz be!

 

20.03.2007