Veys Aydin
VeysiAydin@gmx.de

 

 


Nijadperestya dij Kurdan Hz. Muhammed

Njadperest ne hizrek nh e. Bi serdema modern a milletan j derneketye. Njadperest gellek kevn e bi awayn cuda cuda ketye gellek pirtkan.

 

Ev njadpersetya li dij Kurdan ro li rojhilata navn ghatye merhelak xeter. Ereb, Faris Tirk di her firset de Kurdan bik dixin, heqaret li mezin rbern Kurdan dikin. Di her firsetde ri dibin ser Kurdan bi awayek hovane qetil dikin. Hema hinek bje ev kurd e! Terorst e! Pirjimarya endamn van netewan, Ereb, Tirk, Faris destbirakn wan, dinya xera bibe j, nayn ser hev, l bel li dij Kurdan bi hezaran kes bona ldan qetla Kurdan dirrijin kolanan. Wek ber end rojan li Sakarya ya Tirky du xortn Kurd ji ber ku tort bi wneya hunermend Kurd li xwe kiribn, xwestin bn kutin. Di destpkde rikarn njadperest hew end kes bn. Bi qrrna wan, k ev kes Kurd in, bi hezaran kes civyan li wan herd xortn Kurd dan. Her d xort bi zor zehmet ji mirin filitn.

 

Sedan Kurd, zarok be, kal be, jin be ferq nake, li raq ji ber Kurdbna xwe tn kutin lan wan tn perekirin.

 

Ev mnakana zehf in. Di droka me Kurdan de j gellek mnakn qetlaman hene, ku sebeba wan bes Kurdbn b. Ya balk ev e, k njadperestya dij Kurdan ber tevgern netew yn modern j hebn. Ango njadperest ne fenomeneka bi pkhatina netewetya modern derketye hole. Na xr! Njadperestya dij Kurdan gellek kevn e.

 

Bi taybet njadperestya li dij Kurdan li rojhilata navn digihja serdema ber slamyet. Nunern slamyet dijminatya dij Kurdan gellek caran bi metelok gotinn mezinn an pyn xwe bi bingeh kirine. Her wisa ji pxember Muhemmed xelfan gotin wergirtine, bona Kurdan biuk bixin.

 

Min gellek metelok pkennn Ereban li ser biukxistina Kurdan bihstib. L ez rast avkanyn nivsk bi taybet y serdema destpa salmyet, nehatibum. Demek ber, min wergerandina Alman ya pirtkeka bi nav

 

HEVRY BAWERMEND Y KES TEN

 

ya nivskar Abu Mansur Abdulmelik Ibn Muhammed ibn Ismail El-elebi ji Nsabur bi dest xist.

 

Ev pirtuk li sala 1829an de li Venna paytexta nuha ya Austra ji hla Gustav Flugel ahtye weandin.

 

Serrupela v pirtuk ev e:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Abu Mansur Abdulmelik Ibn Muhammed ibn Ismail El-elebi ji Nsabur nivskarek Ereb e di sala 350 ko, ango sala 961an zayin de ji dayik bye. Sala 429 ko, ango 1038 zayin mirye. Gellek gotinn pya, axaftinn pxember slamyet Muhemmed, y Xelfan zanayn w deme berev kiry. Ev pirtuk j hem ji gotinn ber, hem j ji metelokan hwd. Pk t.

 

 

 

 

Li rpeln 274 275 an y esl pirtk de qala Kurdan t kirin. Rpeln esl y pirtuke ev in:

 

 

 

 

 

 

 

Kurdya w:

 

Li gor ji pxember t qalkirin (behskirin), pxember gotye: Kurd cnn kif bne. Nav wan ji v sebeb t: Dema Sulman Beg ajotye ser Hnd (Hndustan/VA) ji wan (Hndan/VA) het keik wek hsr (esr) girtye. Wan (keikan) li giravek nitec kirye. Demek unda ev cn ji behr derketine. Bi (zewaca wan) il keik bune. Dema agah dighje Sulman, emir dide, wan ji girav derxin li welat Fars ( Farsistan ) bi ch bikin. (Pit li bichkirina wan/VA) ji wan il lawik (kurr) bn. Dema ku ew (kurran) mezin bn, dest bi ziraradayin kirin. eqqam (cadde) kue rehet nehitin . Li gel Sulman gily wan hat kirin. (Sulman) emir da: Wan (akraduhum) biqewitnin nav yan. Ji vir p de nav wan Kurd e.

Niha mirov dikare bje, ma metelokek wisa, an nz v, di pirtuka erefxan Bdls erefname de j heye. Ev nv rastyek e. Lewra her i afirandina Kurdan ji cnan di erefnamede hebe j, biukxistina wan wek diz, zirardar nn e. Nzk 600-700 sal ber erefxan, ereb ji dev pxember xwe Kurdan wek qewmek zirardar binav dikin. Ya balk giring ev e.

 

B guman ez ne njadperest im, li dij heman ikln njadperesty me. Pit dtina v nivsa ber 1000 salan ya bi awayek vekir dijminatya qewm Kurd dike, bi min tade hat. Her iqas li ba min gellek nivsn xirap yn kevn hebin j, min bi kar nean.

 

Gotinek me Kurdan heye, dibje

 

Gurr dibje, kum min li ser te, nav min li te

 

Niha bye mesela Ereban. Kum xwe didin ser me nav xwe li me dikin.Koer konnitecyn Ereban bi sedan sale ji hla gellek gerrok, droknivs .hwd. wek pxwas, lker/levan, dur tn naskirin binavkirin. Lbel bi dev pxember xwe, nav xwe li me Kurdan dikin.

 

Bi nivseka bn-Xaldun li ser qerektera Ereban dixwazim bersiva wan gotinn jor bidim:

 

Hem sirtya (tebeta) Ereban cihguherrandin xweguherrtin e. Ango ters rehet huzur ye. Bona rehet and/kultur pwist e. Mesela quna xwe bi keviran paqij dikin. Dema kevir nebin, xanyan hildiwenin, j keviran diknin derdixin, ku xwe p paqij bikin. Siruta wan li dij andina zewy ye. andin bingeha kultur ye. Bidestxistina xurek li ser ser trn wan e. (Yan bi diz kirin bi levan xurek (xwarina) xwe bidestdixin/VA). lekarya wan, tixuban nas nake. i tkeve ber lepn wan, dilnin didizin. Bona berjewendya xwe, sebebn gen dibnin. Bona pere peyda bikin, mirovn di bin serdarya wan de dijn, di reweke gellek xerab de didin jyandin (Ibn-Xaldun)

 

de were qala TIFFAQA HEZAR SALAN bike!

 

 

Veysi AYDIN

 

Tbn:

Nav parantzan yn bi VA hatine nankrin, bona tgihtin ji hla min l hatine zdekirin.