Arşiv

Geçmişin tekrarı olacaksa..!


Kimi sorunlar ve projeler, Kürt toplumunda, Kürt sorununa baglı olarak, son derece aktüelleşiyor. Adeta gündemi  işgal  eder hale geliyor. Tüm dikkatler ona yöneliyor. Gündem, deyim  yerinde ise o soruna kitleniyor. Bu yaklaşim, sorunun çözümü konusunda, önemli bir yogunlaşmayı saglıyor. Bu bir dizi insanın, aydının ve düşünürün, fikirler, öneriler ve projeler üretmesine neden oluyor. Bu yaklaşım, olumlu tartışma ortamının ve atmosferin yaratılmasına katkı saglıyor. Ama yaratğlan bu atmosfer, aynğ zamanda Kürt toplumunda yaşanmğş olan, kimi problemlerin gözardı edilmesine, rahatlıkla yol açabiliyor. Kimse  yakın geçmişte yaşananlar üstüne kafa yormayğ pek düşünmüyor.

Kürt aydınları ve siyasi çevreleri tarafından, son dönemlerde yapılan legal parti çalışma ve tartışmaları, bunun tipik bir örnegini oluşturuyor. Bende, koşullarım elverdiği oranda, çalışmaları ve tartışmalarğ izlemekte, oluşmuş grupların  çalışmalarının ve çabalarının sonuçlarını gözlemekteyim. Farklı kesimlerin farklı çalışmaları sürmekte, ben  daha ziyade, birlikte bir legal parti çalışmaları önerisi konusunda,  kimi düşüncelerimi dile getirmek istiyorum.

Kürt siyasi çevrelerinde, bu dönemde ve  buna benzer daha başka dönemlerde,  ön plana çıkan, birlikte bir legal parti kurma, istem ve projesinin hangi koşullarda ve neden önplana çıktıgının, analizini yapmak gereklidir. Bu irdelemeyi yapmadan, daha önce denenmiş projelerin akibetinin nedenlerini ortayakoymadan, daha dogrusu bu konuda kendimizle ve başkaları ile  bunun muhasebesini yapmadan,  yapılacak böylesi çalışmalar,  geçmişin kötü bir tekrarı olur.

Sorun, Kürtlerin  nasıl bir legal  parti çatısı altğnda, bir araya gelmesi etrafında dönüp dolaşıyor. Kimileri, bunu Kürtlerin birligi olarak lanse ediyor. Oysa Kürtlerin "birligi" ile legal bir parti çatısı altğnda bir araya gelmek farklı şeylerdir. Belki biri digerine hizmet edebilir, ama etmeyebilirde! Bunun, geçmişte örnekleri yaşanmış, hiçbir legal parti bu misyonu yerine getirememiştir. Bugün  kurulacak, böylesi bir legal partiye, bu çapta, tarihi bir rol biçmek sanırğm dogru olmayacaktır.

Bugün gündemde olan,  yine farklı egilimlerin ve disiplinlerin legal bir partide bir araya getirilmesi projesidir. Çünkü, çagrı aşagı yukarı HADEP dışında kalan, tüm kesimlere yapılmaktadır. Geçmişte DEP, bugünde HADEP'te egemen olan kesimlerin dışındaki farklı siyasi çevrelerde,  geçmişte aynı legal partide birlikte çalışamadılar. DEP'ten ayrılan her çevre, diger çevrelerden de ayrılarak farklı siyasi bir tercihte bulunmuş oldu. Bu kesimlerin de aralarında ideolojik, siyasi ve yönetim anlayışları farkı vardır. Dolayısı ile  bugün gündemde olan bu proje, sanki hiç denenmemiş, böylesi legal partiler hiç kurulmamış gibi bir yaklaşımı dogru bulmuyorum. Ayrıca, geçmişte de farklı egilimler ve  disiplinler bir araya geldi ve legal partiler kuruldu. Ama Kürt halkının birligi saglanamadı. Ancak farklı egilimlerin ve disiplinlerin, legal partide kısa vadeli ve geçici "birligi"saglandı. Bu kez de, aynı mantık ve hesaplarla legal parti sorununa yaklaşılarak, HADEP prestij kaybediyor, meydan boş hesapları yapılıyorsa, bu proje de, diger legal parti çalışmalarının akibetine ugrayabilir.

Bugün, kurulması düşünülen legal parti konusunda ileri sürülen argümanlar, dünde aynı şekilde ileri sürülüyordu. Ama bu argümanlara ragmen, atılan adımlar, legal partiyi ele geçirme hesapları ile herkesi partide dıştalama siyaseti ile partiyi hem  kendi siyasi hattğna alet etme  hemde partide kendine kadro devşirme siyaseti, legal partiyi "dışardan " yönetilen kişiliksiz bir kurum haline soktu. Demek ki haklı tezler ve gerekçeler ileri sürmek tek başına yetmiyor. ıleri sürülen tez ve gerekçelere uygun davranış biçimleri takınmak ve sergilemekte gerekiyormuş! Ama maalesef , Kürt siyaseti bu noktada  maluldur!
Kürt siyasi çevrelerinde, büyük bir coşku ve heyecanla başlatılan, DEP'in çalışmaları ve kurulması, bugünde ileri sürülen, argüman ve beklentilerle  başladı. Parti çalışmalarının başında saglananan birlik ruhu ve coşkusu, Kürtlerin yetmezligi yanğsğra, grupsal çğkarlar, hesaplar ve bir dizi nedenden ötürü uzun vadeli olamadı. Bu oluşumda yer alan farklı siyasi çevreler, farklı siyasi gelenekler, henüz işin başında, bu oluşumu terk etmeye başladılar. DEP' te,  daha kuruluş çalvşmalarının  sürmesi esnasında, görev dagğlımı, organlarvn paylaşımğ ve kimi diger anlaşmazlıklardan ötürü, kopmalar yaşandı. Yaşanan bu kopmalar giderek başka legal  siyasi oluşumlarla noktalandılar.

Böylece, çok farklı kesimlerin büyük bir coşku , heyecan ve beklenti ile kurdugu DEP, kısa bir süre zarfında bir tek siyasi oluşumun  iradesine ve disiplinine girmiş oldu. Bu nedenden ötürü, DEP´in kğsa süren siyasal yaşamğnğ irdelemek ve bundan gerekli dersler çıkarmak son derece önemlidir.

Bu son aylarda yeniden dillendirilen, HADEP dışında, tüm siyasal grupların tek bir legal parti çatısı altğnda bir araya getirilmesi önerisi, DEP' ten ne oranda farklı olacaktır? Dün, DEP'in kuruluş çalışmalarğnda yer alan, ama daha sonra partiyi terk eden  kesimler, bu yeni oluşumda, neden, nasıl birlikte olacaklardır? DEP'te yaşanan gelişmeler, neden burda yeniden tezahür etmesin, bunun güvencesi nedir?
Bu yeni oluşumu, yarın tek bir grup, DEP'te oldugu gibi, parti çogunlugunu ele geçiremez mi? Böylesi bir olasılıgı önlemenin yolu nedir? Bu durumda, partide yer alan gerek tek tek yurtseverler gerekse de çevreler kapı önüne konulmayacaklar mıdır?

Akla gelen bir başka soru da, farklı siyasal çevrelerin, birlikte bir legal parti kurma önerileridir; Bu çabalar, Kürt muhalefetini daha güçlü ve yıgınsal bir legal parti etrafından toparlama gayretinden mi, yoksa yolun başında iken farklğ çevrelere duyulan ihtiyactan mı kaynaklandıgınğ tesbit etmek gereklidir! Kanımca, farklı kesimler farklı amaçlarla bu olaya yaklaşmaktadırlar. Bu her iki farklı kaygıyv, birbirinden ayırmak, aradaki ciddi farkı görmek, son derece önemlidir. ımralı sürecinden sonra, yaşanan siyasal gelişmeler ve bu gelişmeler paralelinde HADEP'in de  "makul" bir yol ile  tasfiye edilmek istenmesi  planları, birlikte legal parti projesini yeniden gündemleştiren başka bir faktör olmuştur.

Özellikle  bu son aylarda, beni bir hayli düşündüren bir başka konuda; Kürt halkının yüksek menfaati ugruna  sagdan sola, tüm yurtsever kesimlerin bir legal partide birligi tezi savunulurken, illegal faaliyet içinde olan kesimlerin, bu varlıklarını da ayrıca korumak istemeleri konusudur. Eger, Kürt halkının "yüce çıkarları ugruna,"  tüm  yurtsever kesimleri kucaklayan,  bir legal parti kurulması tezi dogru ise, bu neden illegal planda çalışmalarını sürdürmek zorunda kalan,  yurstever kesimler birlik sürecinin dışında tutulsun? Bu partiler arasında neden, böyle genış yelpazeli parti kurma veya birleştirme önerileri gündeme gelmiyor? Bu tutumun ciddi bir izaha ihtiyacı yok mudur? ıllegal yapıların, birlik projelerinin dışında bırakılarak, birlikçi görünmek dogru bir davranış olabilir mi? ıllegal planda, siyasal ve ideolojik farklılıkların korunması dogru ise bu legal planda örgütlenecek olan partiler arasındaki farklılıkların korunması için de son derece dogrudur. illegal parti konusunda çok "ince eleyip sık dokuyanlar", bu hassasiyeti legal parti konusunda neden göstermiyorlar ?

Öte  yandan, kim ne derse desin, illegal planda örgütlü olan güçler, kendi irade  ve disiplinlerine baglı olarak, legal partide siyaset yapacaklar, partinin kararlarını, siyasetini ve yönetimini bu yönde etkilemeye çalışacaklardır. Bu dogrudan dogruya "dışardan" yapılan bir müdahale olmayacaktır. Bu müdahale,  bizzat partide yer alan ama kendini, daha "dogru ve üstün bir disiplin ve iradeye  baglı" görenler tarafından yapılacaktır. Böylece parti, farklı irade ve disipline baglı, çok başlı bir hale gelecektir. Geçmişteki anlaşmazlıkların temelinde yatan sorunlarğn başlıcasi da, bu çok başlılık durumu olmuştur.  

Bu açmazdan kurtulmanğn yolu, her siyasi hat ve gelenek kendi mecrasında yol alarak, Kürt halkının haklğ mücadelesini ileri bir mevziye taşıyabilir, zaten bugünlere de öyle yapılarak gelindi. Zorlama birlik çalışma ve denemeleri, bazen de gereksiz zaman kaybına neden olmaktan öte bir işe yaramaz olur. Önemli olan, her Kürt yurtseverinin, olanakları ölçüsünde bulundugu alanda, bu  mücadeleye omuz vermiş olmasıdır. Eger birden fazla illegal Kürt örgütünün  varlıgını  normal bir hadise ise, birden fazla legal partilerinde  kurulmuş olması da  o ölçüde normaldir. Birden fazla legal parti safları böler, zaten mevcut potansiyel birden ziyade legal partiyi taşıyamaz deniliyorsa, bu illegal plandaki siyasi oluşumlar için neden geçerli olmasın? Legal alanda birlikte örgütlenmek için ileri sürülen argüman ve tezler neden illegal olarak varlıgını sürdürmeye çalışan örgütler için ileri sürülmüyor? Eger Kürt halkı içinde, çogulcu demokratik bir sistem öngörülüyorsa, çok partililikte bunun bir kıstası olarak kabul edilmelidir. Özünde hiç kimse, Kürtlerin  tüm ideolojik ve siyasal farklılıklarını bir kenara iterek, aynı parti çatısı altında bir arada  olmasını savunmuyor! Bu farklılıkların farkında olan herkes, birlikte legal parti kurma tasarısını,  daha ziyade, oy ve seçim kaygılarını gözetrek, kısa erimli bir takım mevzilerin elde edilmesinin bir aracı olarak görüyor. Oysa bir takım mevzilerin elde edilmesi, ayrı ayrı legal partiler kurularak da elde edilebilir. Seçimlere birlikte, ortak listeler ve adaylarla  girilebilir. Mücadelenin degişik alanlarında birlikte hareket etmenin ortamı ve koşulları yaratılabilir. Ortak paydalarda ortak platformlar oluşturulabilir.

Kürt halkının, son otuz yıllık siyasal mücadelesi, farklı illegal Kürt partilerinin omuzlarında bugünlere taşındı. Bu mücadeleyi, farklı legal partiler,  neden daha ileri mevzilere taşıyamazsınlar ?