Silavên te gihane min, li ser 
seran û li ser çavan

Îro 1ê Gulanê ye, lê nivîsa min ne di derheqê wê de ye. Bi tenê ez vê roja karkiran pîroz dikim. Min nivîsa xwe ya vê carê, li ser "vegera welêt" nivîsandibû. Ya rastî, piştî ku "efû" ket rojeva tirk û kurdan, min ew nivîs nivîsandibû û min xwest ku ez di vê quncikê de biweşînim. Yek carna ji ber hin sedemên cûda, piştî ew nivîs ji naveroka xwe bi dûr dikeve, êdî pêwîstiya ku mirov careke din wê çap bike nabîne. Lê bi baweriya min ew nivîsa ku ez bahs dikim, dê her gav aktuel be. Ji ber ku ji salên heyştê û vir de, her gav ev mijar hatiye minaqaşe kirin. Ez do çûm serdana dostekî xwe yê dikandar û piştî ev meseleya ku bûye mijara vê nivîsê hate peyivandin, min biryara xwe guhert ku ez li ser vê meseleyê binivîsînim.

Dive yek ji wan sedeman jî ew be ku wefata Aslanê rehmetî bû sebeb ku ez teşwîqî nivîseke weha bibim. Min ew manzereya li ser mezelê rehmetî dît û min hewil da ku ez bi hin hisên xwe, wî risimê wê bîstika li ser mezel, bi awayekî nîşan bidim. Min di vê deheqê de, qederê rûpelekî jî nivîsand, lê paşê min hasasiyeta hin tiştan hesab kir û min dev jê berda. Di eslê xwe de ne meseleyeke ku mirov pê biêşe bû, lê vî welatî û vê rewşa xerîbiyê însan anîne dereceyeke weha ku tu çi bibêje dikare şaş bê fahm kirin. Car heye ku hin însan xwe ji te dixeyidîne, tu dike û nake, mirov nikare fahm bike bê sebeb çi ye. Car heye ku mirov ji eynî bajarî nin û mimkune ku eqrebayên hevdu bin jî û derî di derî de nin; lê ji şeş mehan an ji salê carekê hevdu nabînin. Ji xwe ne mijara meseleya me ye ku em li ser rewşa mihaciriyê û halê ruhiyeta însanan binivîsînin.

Ger em vegerin ser meseleya xwe; bi wasiteya wî dostê min, silavên hevalekî gihaştin min. Ew hevala, em bi salan di eynî koma siyasî de xebitînin, lê me ji nêzîk de hevdu nas nekirî ye. Di sala 1995an de ez du rojan li mala wî bûbûm mêvan. Camêr di mala xwe de mazûbaniyeke bêqusûr ji min re kiribû. Min ew bi nasnameya wî ya siyasî nas kiriye û bi qasî ez nas dikim û tiştên ku di derheqê wî de tên gotin, mirovekî xebatkar û fedakar e. Ew yek ji wan kesane ku bi derengî hatiya Awrûpayê. Pêwîst nake ku ez "xisûsiyetê" camêr rêz bikim. Ji ber ku hin kes dikarin ji bo vê yekê jî xwe aciz bikin.

Ya ku min eleqedar dike ew e ku, gava wî dostî jê pirsiye, "Ma ez bibêjim kê silav li te kiriye". Wî gotiye, "Hema bibêje, ew ê ku 'bahcanan' difiroşe". Gava wî dostî ji min re got, ji wî hebû ku wî hevalî xwestiye îlegalîteyê lê bike û ji ber wê yekê navê xwe jê re negotî ye. Heta, dostê min xwe piçekî aciz jî kir. Wî li cem xwe digot, "Yaho, ma vana yê heta kengî vî hawayê xwe bidomînin?". Wî zor da min, da ku ez jê re qal bikim, bê ew çi kes e. Min jî bi kinayî qala hin tiştên wî hevalî kirin. Dostê min sekinî, fikirî û got, "Ne xwe ji ber wê bû ku wî xwe ewqasî bîhnteng dikir?"

Ev camêr ji çend salan û vir de hatiye Swêdê û têkiliyên xwe ji piraniya hevalên xwe qut kirîye. Pir kêm caran derdikeve nav civata kurd. Ger ne rojeke ku pir bi teybetî be, kes wî nabîne. Gava li rojên weha jî tê xuya kirin, ew zû zû û bi xwe ber, ber bi kesî ve naçe û silavê li însanan nake. Min heta nuha ew di tu cîvîn û şêwreke siyasî de neditî ye. Ez ji dûr ve lê sewal dikim ku xweşikî têkiliyên wî bi tu kesî re tune ye.

A nuha, dikare ev ne ew camêra lê, yekî din be jî, ferq nake. Ev camêr emrê wî di ser pêncî re ye û ji tune de, wî sîh salên xwe (çi çê û çi xirab) daye karê kurdayetiyê û siyaseta wê. Wî û gelek kesên din bi caran hewil danin ku tiştên baş bikin, lê di netîcê de bi ser neketinin.

Ger heta nuha di derhêqê vî hevalî de rismekî piçûk di serê me de çebûbe ez dixazim vegerim ser roja mezelê rehmetî. Min di serî de xwestibû ku ez qala wê roja cenazeyê Aslanê rehmetî bikim. Roja cenaze jî manzarayeke ku bi dehan ji însanên weha pêk dihat hebû. Ji sedî heyştê însanên ku li ser mezel bûn, ji dil digiriyan û gelek ji wan dûrî hevdu sekinî bûn. Nemaze jî wexta Fexrîyê birayê rehmetiyê Aslan, nameya ku ji terefê "Nedîm" ve hatibû şandin dixwend, kela însên bilindtir bûbû. Gelak kesan digot qey birayekî wan ê bi navê Nedîm heye. Pir kêm kesan dizanîbû ku qesta ji navê Nedîm, qesta navê Fûat Önen e. Ew ê ku eşkere ne digiriyan jî ya kelo girî bûbûn ya jî di hundirê xwe de digiriyan. Ya jî ji ber ku wan digot "Zilam nagirîn" û xwe zevt dikirin. Di eslê xwe de, wê nivîsa ku min xwestibû li ser roja cenaze binivîsînim jî min navê wê kiribû "Zilam nagirîn". Ew ê ku temenê wan bi ser pêncî ketibûn û serê bîst-bîst û pênc salan e neçûnin welêt û ji wê çaxê û vir de neçûnin ser mezelan, êdî ew hisa parvekirina bi dengê gaziya (Kê ku kesî nedikir gazî, feqet ew jinika ku kurda Başûr bû û berî bi çend rojan kurê wê yê hîjdeh salî hatibû kuştin, li ser mezelê lawê xwe bû, bi dengê xwe yê bişewat re, agir bi hundirê mirov dixist) pîrekan re bigirî, ji bîr kiribûn û bi xêra Aslanê rehmetî ew tişt ji nuh de tahm kirin. Gelekan xwe vala kirin û têra xwe giriyan.

Piştî ku min û wî dostê xwe, bi tevahî li ser rewşa kurdên li Swêdê sohbet kir, mesele hat ser dem û baweriyên berê. Me yekî rê nedida yekî. Me herduyan jî qala qahremaniyên di esasê baweriyên di dema xwe de dikir. Em herdu jî di ser xwe re çûbûn. Min digot, "Donzdehê îlonê çêbûbû û agir bi erdê ketibû, lê me di war û axuran de, li qahwexaneyan, di qulûbên sporê de, li gûndan, li mekteban, xebatên xwe yê siyasî berdewam dikirin. Em her gav li bende hevalên xwe yê berpirsiyar bûn ku ew bişînin pê me, da ku em dakevin Binya Xetê. Hereket û partiyên me ji hev de ketibûn, lê me li cem xwe xebatên xwe didomandin". Baweriyeke xurt û qudreteke bêqiyas hebû. Wî jî digot, "Ma ew çi ruh bû, birao? Me bi wî halê xwe, herroj duroj sîleh û roket li pişta xwe dikirin û me ji wê mahserê dibir wî xirbeyî û ji wî xirbeyî dibir wê şikeftê. Me digot, îro sibeh em ê dest bi şer bikin. A nuha jî em qaseyên firingî û bahcanan li pişta xwe dikin! Em ketinin tatola van gend û gûyên zarokan û malê..."

Ew camêr çima ji civatê dilgiran bûye û sedemên wî yên biheq û ne biheq li hêlekê. Lê her tişt mesela îdea û baweriyê ye. Bi baweriya min, gazin û dilmayina wî camêrî jî ji ber wê ye. Heta ku mirov bi îdea be û baweriyên mirov xurt bin, mirov dikare her tiştî bike. Lê wexta îdea û hêviyên mirov têk biçe, taqeta mirov jî li gora wê şekil distîne. Ji xwe ya bi zora mirov jî diçe ew e. Tu bi wan hêjayî û îdeayên mezin rabe, bixwaze bibe zilamê daweya mezin û paşê bê nixteyeke weha kanbax, helbet mirov ê nexwaze navê xwe bibêje û ew ê ji xwe re bibêje, "Bahcanfiroş". Ev sîtem, sîtema ji xwe ye, ya ji hevalên xwe ye, ya ji însanetiyê ye!...

Ger ne meseleyên siyasî û kurdayetiyê be, çî kê di ber kê de heye. Her kes dikare pariyeke nan bixwe. Ew ê ku tercîha xwe li hêla siyaseta kudayetiyê kirin, dizanîbûn ku ev rojên xirab dê rojekê bê pêşiya wan(Ya bi vî awayî û ya jî bi awayekî dinê). Ew ê bi îdeayên mezin rabûn û her tiştên xwe dan bin lingên xwe û dive ku îro ne li ber tiştekî bin û ne xwedî peyivê bin jî lê tu carî başî û xirabî naye ji bîr kirin. Nimûneya wê, di şîna Aslanê rehmetî de diyar bû.

Baş e. Em ji bo vê rewşa kanbax berê xwe bidin kê? Em kê sûcdar bikin? Ger herkes xwe li cem xwe bipingurîne, dê netîce çawa bibe? Tu sehayeke din heye ku mirov berê xwe bidê? Ger bi rastî mirov naxwazin keda wan bi erdê de biteqe û bêdeng xatirê xwe ji vê dinyayê bi(ne)xwazin; wê gavê, divê herkes kumê xwe têxe nav çavên xwe û bifikire! Û ji xwe re bibêje, gelo, me ev rewşa hanê heq kiriye? Ya jî me "bahcan firotin " heq kiriye?

1ê Gulana 2001ê