bisengewrokurd@hotmail.com
Kürt Ulusal Konsepti -1-
Ortadogu'nun eski halklarindan olan Kürtler, bin yıldır yüksek daglarda eskiden beri hayvancılık, avcılık, çiftçilik, rençberlik ve göçerliklen ugrasan Kürt kabile, asiret, hanedan, boy ve Mirlik'leri, aynı zamanda kendi eski tarihi (Medler, Kardox ve Mervaniler), Hindu- Avrupa dil grubundan olan Kürtçe dili ve lehçeleriyle (Kurmanci, Zazaki, Sorani ve Goran), kendi zengin kültür ve farklı dinsel yapısı (Müslüman, Alevi, Hiristiyan, Yezidi, hatta kismen Yahudi) ve yaklasık 30 ile 53 milyona varan nüfusuylan, dünyanın en büyük halkı ve ulusu olarak 21e yüzyılda bile halen ülkesiz, devletsiz veya non-devlet ulusu statüsünü korumakta.
Kürt Med imparatorlugunda sonra, tekrar birlik davranmalarıyla 10e yüzyilda 40 bölgesel Kürt prensligini yöneten Kürt Mervani Devletini kuran kürtler defalarca tarihte basarılı olurlarken, 19e yüzyıla kadar süren feodal vormdaki Kürt prensliklerini, beyliklerini ve hanedanlıklarını 19e yüzyılın ortasında Osmanli ve Iran'da merkezilestirilen devlet yetkisiyelen sona erdirilmekte.
Osmanlı ve Pers savasında sonra, 1639' da iki imparatorluk arasında imzalanan Kasr-i-sîrîn antlasması Kürt topraklarına çapraz bir çizgi çekilerek ikiye bölünülür. Daha sonra Birinci Dünya Savası baslangıncında, Osmanlı imparatorlugu isgali altındaki Kürt toprakları bu sefer yeni kurulan Türk, Irak ve Suriye devleteleri arasında bölünülür. Her ne kadar 1920' deki Sevr Antlasmasıyla Kürt toprakları Türkiye, Irak, Suriye ve Sovyetler yönetimindeki Ermenistan ve Azerbeycan devletleri arasında bölüsülüyorsa da, Kürdistanın büyük bir bölümü için 1920'deki Sevr Antlasmasında otonomi hatta bagımsızlık düzenlemesi yapılır.
Atatürk liderligindeki Türklerin ayaklanmasıylan 1923' deki Lozan Atnlasmasında bugünkü Türkiye'nin sınırları çizilmekte. Bu antlasmaylan Kürtler üzerinde bir kelime bile söz edilmemekte. Atatürk'ün yaptıgı ilk is (her ne kadar Kürtlere otonomi istenildigi belgeler varsa da), Kürtleri temsil ve ifade eden herseyi yasaklamak. Okullarda Kürtçe konusturulmamıs, Kürtçe yazılmıs gazete, dergi veya kitaplara müsade edilmemis, tüm Kürt dernek, parti ve organisazyonları yasaklanılmıstır. O günden bugüne Kürt dili üzerinde güçlü bir sekilde yasaklanmalar getirilmis.
Yani 20e yüzyılın baslangıcında Türkiye, Suriye, Irak ve ürdün devlet sahibi olurken, Kürtler bunu basaramamıslardır. Kürt haklarını, kendi kaderini tayin ve egemenlik hakkını tanımayan bu devletler ekseriya siddet kullanıp asimilasyon ve eritme politikalarına dolayı, Kürdistan bagımsızlıgını veya her ülke'de Kürt otonomisini amaçlayacak Kürt ayaklanması ve baskaldırılarına sebeb olmustur. Erkenden amaçlanan Kürt isyanları, genellikle milli, ulusal Kürt aristokratları ve dini liderlerin önderligindeki 1925 Türkiye'de Sêx Said ve Seyit Riza ayaklanması, 1920 Iran'daki Simko isyani, 1918 ve 1920 Irak'ta Sêx Mahmud Berzenci ayaklanmarı ve yıllar sonra bu gün bile bu ulasal Kürt direnisi düzenli bir sekilde süregelmistir.
Ilk modern yarı-bagımsız Kürt devleti ‘Mahabat Kürt Cumhuriyeti' 1946'da ikinci Dünya Savas'ından sonra Sovyet (USSR) isgali altındaki batı- Iran'daki dogu Kürdistan' da Kürt nasyonalistleri tarafında kurulmustur. Mahabad Kürt Cumhuriyeti bagımsız devlet gibi görev yapmakta. Egitim, Tarim, Ziraat, çiftçilik, saglık bakim hizmetleri Kürtlerin istegine göre düzenlenmis. Ülke yetkilileri kendi vergilerini tahsil etmekteler. Bu Kürt devletinin hatta kendi bayragi, gazeteleri ve kendi radyo yayın kurumuna sahiptir. Amerika'lıların baskısıylan mayıs 1946'da bölgeden geri çekilen Ruslar, Iranlıların gazab ve yıkımına ugrayan Mahabad'ı Kürtler maalesef sadece bir yıl koruyabiliyorlar.
1988'deki tüm karanlık yıllardaki Saddam'ın kimyasal silah Halepçe katliamları, öldürülen 182.000 bin Kürd'ün, yakılan, yıkılan ve yerle bir edilen 4 bin köy ve yüzlerce kasaba, sehir ve tümden yok edilen umut ve Kürd'ün gelecegine ragmen, Kürtler ikinci yarı modern Kürt bagımsızlık tecrübesini bir daha, Amerika'nın 1991 ve 2003'te Irak'a karsı gelistirdigi savas esnasında yürütülen simdiki Kürt federal hükümeti süreciyle bir otonomi, federal bir devlet hatta, gittikçe yari- bagımsız bir bölge seklini alan Kürt ve Kürdistan direnisi Kürtlerin büyük bir bölümünün halen 21e yüzyılda dahi kendi bagımsız devletlerini kurmakta geri kalmıyacakları görülmekte.
Haliylen bu Kürt bagımsızlık mücadelesi Türkiye, Suriye, Iran ve Irak ülkeleri bu toprakları bırakmak zorunda kalacakları için bir tehdit olarak görülmekte. Ve bu yüzden 53 milyona varan Kürtler paylasıldıgından bugüne kadar Türkiye, Iran, Suriye ve Irak tarafından sömürülerek, kendi anadiliyle egitimi gaspedildi, bu halk dilsiz bıraktırıldı, kültürü çalındı, okuması, konusması, eglencesi, halayları,dilanları, kutlamaları ve hatta taziyeleri, agıtları yasaklanıldı, fakir ve geri bıraktırıldı, Türkiye'nin Avrupa Birligi üyeligi müzakerelerine ragmen Kürt varlıgı, çocuklarıylan, kadın ve yaslısıylan, gençleriylen insan avına çıkar gibi dogası, hayvan ve ormanlarıyla bombalanmakta, öldürülmekte, yakılıp yıkılmakta ismi yasaklı ve özgürlügü elinde çalınmıs ülke KURDISTAN.
Bu yazımlan internasyonal bilimsel kaynaklarından Kürt nasyonalizmin uluslasma sekli ve kimligini arastırmaya çalısırken, Dr. Sivan Kürt ulusal koncept ve teorisiylen karsılastırarak, bugün kü DDKD'nin reel ulusal doktirini analiz ederek, Türkiye' deki Kürt'lerin kendi kaderini tayin ve ulusal egemenlik hakkının mesrulugunu ve legalitesini arastırmaya çalısacagım.
Hareket noktam Kürt ulusal sorunu sosyolojik analiz ederek Kürt kimligi ve tarihini ölçmeye çalısacagım. Basvuracagım internasyonal kaynaklar büyük bir ölçüde sosyal bilimler spekturumdan tarih, sosyoloji, antropoloji, politikoloji, filozofi'den Sosyalpiskolojiden olusacak.
Balta girmemis teori ormanında kaybolmamak için çogunlukla Antropolog Ernest Gellner'in nasyonalizm konceptini, Antropolog Benedict Anderson'nun ulus tanımını, Amerikan Sosyolog William Rogers Brubaker'ın teorikvormu uluslasma, ulusdevleti ve ulus sekillerinin, Türk Sosyolog Dr. Ismail Besik'çinin uluslararası sömürge olan Kürdistan, Eric Hobsbawm' in nasyonalizmi ve bu koncepte daha bir çok Kürt ve internasyonal araçstımacı ve teorsiyeni olan Karl Marks, M.M. van Bruinessen, S.W. Couwenberg, D. McDowall, Pieterse Nederveen, N. Wilterdink en T. Zwaan, T. K. Oommen, A.D. Smith, M. Hroch, J. Breuilly ve E. de Laveleye bilgilerine basvuracagım.
Ikinci bölüm'de Kürt Ulusal sorunu formüle etmeye çalısacagım.
17.11.2006
|
|
